ਪੜਚੋਲ

ਲਾਲ ਸਿੰਘ
ਗੜ੍ਹੀ ਬਖ਼ਸ਼ਾ ਸਿੰਘ

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਤੇ ਮਾਰਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣਾ ਛੇਵਾਂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ “ਗੜ੍ਹੀ ਬਖ਼ਸ਼ਾ ਸਿੰਘ” ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਤੇ ਰੂਪ-ਰੰਗ ਨੂੰ ਹੂ-ਬ-ਹੂ ਚਿੱਤਰਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲੇਖਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਰਕਸੀ ਪ੍ਰਤਿਬੱਧਤਾ ਵਾਲਾ ਕਥਾਕਾਰ ਹੈ।ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਝਣਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੈ।ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਵਿਧਾ ਨੂੰ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਾਂਗ ਸਮਝਣ ਦਾ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਘੜਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਸੁਹਜ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤਰਾਸ਼ਣ ਲਈ ਸਮਾਜੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ।...



ਪੜਚੋਲ

ਡਾ.ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
ਲੰਘੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਚੀਸ

ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੱਧੂ ਮਾਨਸਾ ਰਚਿਤ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ 'ਲੰਘੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਚੀਸ' ਲੇਖਕ ਦੀ ਮਾਨਵਵਾਦੀਸੰਵੇਦਨਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਇਕਹਿਰੀ ਸੰਰਚਨਾਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇੱਕਤੀ-ਬੱਤੀ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਲੰਮੇ ਵਕਫ਼ੇ ਦੌਰਾਨ ਲਿਖੀਆਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚਤ ਚੌਖਟੇ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂਵਿੱਚ, "ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮੇਰੀ 1972 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2003-04 ਤੱਕ ਦੀ ਕਲਮੀਂ, ਜ਼ਿਹਨੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜੀਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸੈਰ-ਓ-ਤਫ਼ਰੀਹ ਤੇ ਕਸਰਤ-ਓ-ਸਿਹਤ ਦਾ ਹੀ ਨਤੀਜਾ ਹਨ।"
ਉਪਰੋਕਤ ਕਥਨ ਵਿੱਚੋਂਕਹਾਣੀਕਾਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਖਾਤਿਬ ਹੋਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੈਨਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀਦੇ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਇਸ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚੋਂ ਉਪਜਿਆ ਸਮਾਜਕ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਸੋਚ ਲੇਖਕ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ- 'ਦੂਰਖੜੇ ਪਰਛਾਵੇਂ', 'ਮੁਹਾਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ', 'ਵਕਤ-ਵਕਤ ਦੇ ਇਮਤਿਹਾਨ' ਅਤੇ ਪਛੜੇ ਪਾਂਧੀ' ਕਹਾਣੀਆਂਵਿੱਚੋਂ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ,...